Spring naar inhoud

GEZONDHEID


Hier verzamelen we links naar artikelen, video's en wetenschappelijke studies, betreffende aandoeningen die ook in meerdere of mindere mate bij de Briard voorkomen en (mogelijk/deels) erfelijk zijn of inteelt een rol speelt.
Resultaten van onderzoeken die binnen één ras zijn gedaan, zijn niet perse direct van toepassing op andere rassen en ook kunnen uitkomsten genderspecifiek zijn.

ALGEMEEN
#Waarom komen er zoveel genetische aandoeningen bij honden voor?
#Dodds, WJ. 2011. Guide to Congenital and Heritable Disorders in Dogs (Includes Genetic Predisposition to Diseases). Published by the Humane Society Veterinary Medical Association. (download een exemplaar: pdf)
#Gezondheidsonderzoek Britse Kennel Club (2004)
#Briard Medical Trust (VS)
#Briard Health Survey OFA (VS)
#Medical, Genetic & Behavioral Risk Factors of Briards door Ross D. Clark DVM. Als E-book verkrijgbaar voor 6,04 Euro

GEDRAG
#Erfelijkheidsgraad van hondengedrag begrijpen
#heritability of behaviour traits in domestic dogs: a meta-analyse (Hradecká et al 2015)

INTERNISTISCHE AANDOENINGEN
(voor het gemak, hebben wij hier voor nu alle aandoeningen aan de organen die in de buikholte liggen, auto-immuunziekten, bloedziekten en hormonale aandoeningen onder geschaard.)
*Ectopische Ureter
Ectopische ureteren zijn verkeerd aangelegde urineleiders. Bij deze aandoening loopt de urine niet of slechts gedeeltelijk naar de blaas. Bij reuen kan de urine naar de zaadleider en prostaat lopen, bij teefjes naar de baarmoeder en vagina. Bij screening worden ook afwijkingen gevonden waarbij de urineleider wel in de blaas uitmondt, maar b.v. te dicht bij de blaasopening, de urineleider intramuraal in de blaaswand verloopt alvorens in de blaas uit te monden, etc. .
#Ectopische Ureters als oorzaak van urine-incontinentie bij de hond
#Update van het onderzoek naar Ectopische Ureteren bij de Entlebucher Sennenhonden (2013)
#Genome‐wide association study and heritability estimate for ectopic ureters in Entlebucher mountain dog (2018)
*Renale Aplasie en Dysplasie
Afwezigheid van één of beide nieren (renale aplasie) of abnormale ontwikkeling van de nierparenchym (renale dysplasie) is gerapporteerd bij de Briard (zie: Padget, George A. Control of Canine Genetic Diseases, New York, Howell Book House 1998).
*Maagtorsie
Een maagtorsie, maagkanteling ofwel maagdilatatie volvulus (MDV). Bij een maagtorsie draait de maag van de hond om zijn as (volvulus). Naast het draaien van de maag, zet de maag ook uit (dilatatie). Hierdoor worden de bloedvaten die van en naar de maag lopen afgekneld. De milt zit vast aan de maag en kantelt mee. Omdat zowel de slokdarm als de twaalfvingerige darm van de hond afgesloten worden door de maagtorsie, kan gas en eten niet meer in of uit de maag. Indien de maagtorsie niet snel behandeld wordt zal de hond overlijden. Met name grote hondenrassen zijn gevoelig voor een maagtorsie.
#Maagtorsie bij de hond
#Bloat: a Major Breakthrough
#Risk Factors for gastric dilatation and volvulus in Central-Europe: an internet survey
*Hypercholesterolaemia / familial hypertriglyceridemia
Zeldzame aandoening die erfelijk verondersteld te zijn bij de Briard. Diagnose als de bepaling bij nuchtere toestand, 2 maal gemeten boven de 500 mg/dl komt. In tegenstelling tot bij mensen geeft een verhoogd cholesterol bij honden geen verhoogde kans op hartproblemen, maar wel voor pancreatitis. (zie: Ackerman, Lowell, The Genetic Connections: A Guide to Health Problems in Purebred Dogs. Lakwewood, AAHA Press 1999, p. 1097)
#Hypercholesterolaemia in briards in the United Kingdom
*Hypothyroïdie
Hypothyreoidie is een ziekte waarbij de schildklier te weinig schildklierhormoon (T4) produceert. Een te traag werkende schildklier zien we het meest bij bij honden van middelbare leeftijd (2-6 jaar), vaker bij de grotere rassen en de klachten ontstaan geleidelijk. De Briard staat m.n. in de VS te boek als zijnde een ras die een verhoogde kans heeft op hypothyroïdie, echter van de bloedstalen bij de OFA ingediend, bleek tot nu toe geen enkele abnormaal.
#Canine Hypothyroidism
*Von Willebrand Disease
#Ziekte van Von Willebrand

ONCOLOGISCHE AANDOENINGEN
*Algemeen
#Waarom krijgen honden kanker?
#Genetic Diversity, Inbreeding and Cancer
*Teentumoren
De teentumor is meestal een plaveiselcelcarcinoom. Plaveiselcelcarcinomen zijn kwaadaardige tumoren, uitgaande van de huid.
Hoewel deze tumor kwaadaardiger is als deze op de teen wordt aangetroffen dan elders op het lichaam, is het vooruitzicht (prognose) bij vroegtijdige chirurgische amputatie van de teen goed. De tumor heeft namelijk pas laat de neiging tot uitzaaiing (metastase). Grote donkerharige rassen (zoals zwarte Briards) hebben een verhoogd risico hierop. In het Engels heet deze kanker Squamous Cell Carcinoma. In de VS is men bezig met een studie of er een genetische basis is voor deze vorm van kanker bij de Briard.
#Toe Tumors in Dogs: Early Intervention is Key
#Dog Genes Tell Surprising Tales vanaf 26:29 min
#Toe Cancer in the Briard
#Digital squamous cell carcinoma in dogs: epidemiological, histological, and immunohistochemical study.
*Hemangiasarcoom
Een hemangiosarcoom is een tumor van de bloedvaten. Hemangiosarcomen komen voor in de huid, op het hart en in de buikorganen. Het zijn agressieve, kwaadaardige tumoren die snel uitzaaien naar andere organen. Bloedarmoede is het meest voorkomende verschijnsel. Hemangiosarcomen worden regelmatig gezien bij honden.
#Hemangiasarcoma
#hemangiasarcoom bij de hond
*Lymfosarcoom
Maligne lymfoom of lymfosarcoom is een tumor die ontstaat uit lymfocyten (een type witte bloedcel). Het is een van de meest voorkomende tumoren bij de hond. Deze kwaadaardig geworden lymfocyten gaan vermenigvuldigen en verspreiden zich, waarna ze vooral de lymfeklieren en organen zoals lever en milt aantasten. Afhankelijk van waar we deze tumorcellen vinden kennen we de volgende classificaties:
Multicentrische lymfoom. Hierbij zijn alle perifere (aan de buitenkant te voelen) lymfeklieren aangetast. Dit is de meest voorkomende vorm bij de hond.
Alimentair lymfoom. Dit is lymfoom van het darmstelsel.
Medistinaal lymfoom. Hierbij ontstaat er een tumor in de thymus (een klier in de borstholte die bij jonge honden aanwezig is).
Andere vormen, bijvoorbeeld de lever, huid, neus, nieren of het zenuwstelsel.
Er zijn twee types lymfocyten, nl. T-cel en B-cel.

#Multicentric lymphoma in 411 dogs - an epidemiological study (Briard OR 5.6 and 9.5)

ORTHOPEDISCHE AANDOENINGEN
*HD
Heupdysplasie is een afwijking van het heupgewricht waarbij er ontwikkelingsstoornissen zijn in zowel de heupkom (acetabulum) als in de dijbeenkop ( femurkop), die samen het heupgewricht vormen. Door die stoornissen ontstaat er speling in het heupgewricht, waardoor er botwoekeringen (artrose) kunnen ontstaan. Die artrose is verantwoordelijk voor de pijn en het manken. Uit de cijfers van de OFA (VS) blijkt 14,1% van de ingezonden heupfoto's abnormaal en daarmee staat de Briard op de 73e plek in de ranglijst van HD-gevoelige honden.
#De 10 meest belangrijke dingen om te weten over hd
#heupdysplasie
#frequency of canine hip and elbow dysplasia decreasing in Finland
#Prevalence of hip dysplasia according to official radiographic screening, among 31 breeds of dogs in France
* Enostosis/ eosinophilische panosteïtis
#Enostosis (groeipijn)
*ED
Elleboogdysplasie is een verzamelnaam voor vier veel voorkomende elleboog aandoeningen bij de hond: LPC, LPA, OCD en incongruentie. Bij een los processus coronoideus (LPC) en los processus anconeus (LPA) gaat het om een stukje bot dat van de ellepijp is afgebroken. Osteochondrose dissecans (OCD) is een ziekte waarbij het kraakbeen niet goed groeit en het vervolgens los kan laten. Elleboog incongruentie is simpel gezegd een niet goed passende elleboog. Uit de cijfers van de OFA (VS) blijkt 0,1% van de ingezonden elleboogfoto's abnormaal en daarmee staat de Briard op de 106e plek in de ranglijst van ED-gevoelige honden. De afwijkingen betreffen dan LPC.
#elleboogdysplasie
#elbow dysplasia

OOGAANDOENINGEN
*Algemeen
ECVO-manual, en specifiek het hoofdstuk betreffende de Briard
#Lees ook de wijzigingen die in de noteringen van diverse aandoeningen (b.v. MPP, PHVTL/PHPV) zijn doorgevoerd in DEZE en DEZE brief
#ECVO-onderzoek
*CSNB / Retina Dystrofie / Leber Congenital Amaurosis
Congenitale Stationaire Nacht Blindheid. Autosomaal recessief overervende oogaandoening, meestal bilaterale gelijktijdige verslechtering van de retina structuur en functie. Bij de Briard veroorzaakt retina dystrofie  (veroorzaakt door een mutatie in het RPE65 gen) nachtblindheid en gedeeltelijke of complete dag blindheid. voor de Briard is een DNA test beschikbaar.
#OMIA 001222-9615 : Leber congenital amaurosis in Canis lupus familiaris
( Kondo et al. (2015) reported that the diagnosis of this disorder as congenital stationary night blindness by Narfström et al. (1989) was actually incorrect, and that the disorder described in this OMIA entry is not actually congenital stationary night blindness. Kondo et al. (2015) do not provide any suggestions as to the correct diagnosis. ).

#The Briard dog: a new animal model of congenital stationary night blindness.
#Congenital stationary night blindness in the dog: common mutation in the RPE65 gene indicates founder effect
#Altered expression of retinal molecular markers in the canine RPE65 model of Leber congenital amaurosis
#Retinal dystrophy of Swedish briard/briard-beagle dogs is due to a 4-bp deletion in RPE65
# Slowly progressive changes of the retina and retinal pigments epithelium in Briard dogs with hereditary retinal dystrophy. A morphologic study
*RPED
Retinaal Pigment Epitheel Dystrofie. Vroeger cPRA genoemd. Ophoping van vettige pigementen in de retina. Er is sterk bewijs dat vitamine E en taurine een rol spelen in de etiologie van RPED. Erfelijke factoren spelen mogelijk een rol. Verwarrend genoeg wordt CSNB  ook wel aangeduid als RPED, echter volgens de ECVO-manual betreft het twee verschillende aandoeningen.
#Retinal pigment epithelial dystrophy in Briard dogs
#Retinal pigment epithelial dystrophy in the Briard
#wikipedia
#Retinal pigment epithelial dystrophy (RPED) in the Briard
#Retinal Degenerations in the Briard Dog
#Hypercholesterolaemia in briards in the United Kingdom
*Distichiasis
Oogaandoening die verondersteld wordt erfelijk te zijn, waarbij een enkele of meerdere haren (cilia) op een verkeerde plek op de ooglidrand groeien. Er zijn meestal 2 soorten haartjes die op de ooglidrand kunnen groeien, zachte en harde haartjes. Met name de harde haartjes geven problemen doordat ze het hoornvlies beschadigen.  Distichiasis verschijnt meestal op jonge leeftijd (1-2 jaar), maar kan ook later in het leven te voorschijn komen. 
#Distichiasis in the Icelandic Sheepdog - Universiteit Utrecht
#Prevalence and heritability of distichiasis in English Cocker Spaniels
*MPP
Membrana Pupillaris Persistents of Persistent Pupilary Membrane. Erfelijk veronderstelde aangeboren oogaandoening waarbij als gevolg van een storing in de ontwikkeling  er restjes achterblijven van het embryonale lensvaatnetje dat voor de geboorte de voorste zijde van de lens voedt en welke normaal in de eerste 5-6 weken verdwijnt.  MPP komt in vele vormen voor. De meeste vormen van MPP veroorzaken geen significant zichtverlies, maar sommigen, met name de MPP's die verbonden zijn aan de lens of aan het hoornvlies kunnen ondoorzichtige plekken veroorzaken. Deze ondoorzichtige plekken zijn blinde vlekken voor de hond. Bij de Briard komt MPP iris-iris voor. Hoe MPP vererft is niet bekend.
#Sience Direct: an overwiew
*PHTVL/PHPV
Persistent hyperplastic tunica vasculosa lentis/ persistent hyperplastic primary vitreous (PHTVL/ PHPV): Als gevolg van een storing in de ontwikkeling blijven er restjes achter van het embryonale lensvaatnetje dat voor de geboorte de achterzijde van de lens van voedingsstoffen moest voorzien en welke normaal in de eerste 2-3 weken na de geboorte verdwijnt. Het defect is momenteel ingedeeld in 6 mates van ernst, waarbij graad 1 wordt gekarakteriseerd door uni- of bilaterale kleine gele tot bruine puntjes vnl centraal achter de ooglens gelegen. Deze zijn onveranderlijk en hinderen het zicht niet. De ernstigere vormen (graad 2-6) tasten meestal beide ogen aan en veroorzaken slechtziendheid of blindheid. Erfelijkheid is bekend in de dobermann en de Staffordshire Bull Terriër. Er wordt vanuit gegaan dat PHTVL/PHPV autosomaal vererft waarbij de hond met één ziek allel (heterozygoot) een gemixt fenotype laat zien van zowel het zieke als normale allel (graad 1) krijgt de hond van beide ouderdieren een ziek allel (homozygoot), zien we graad 2-6 (ook bekend als incompleet of semi- dominant, maar in principe zijn dit een foute termen). 
#The incidence of PHTVL/PHPV in Doberman and the results of breeding rules
*Retina Dysplasie
Retinadysplasie is een naam voor een groep ontwikkelingsstoornissen van het netvlies. De vorm die wel eens gezien wordt bij jonge Briards is lokale retinadysplasie, waarbij kleine plooitjes in het netvlies zitten die weinig problemen voor het zicht geven en soms nog verdwijnen tijdens het opgroeien.
*PRCD
Progressieve rod-cone degeneratie. Abnormaliteiten ontstaan meestal op vierjarige leeftijd, maar kan gediagnosticeerd worden op tweejarige leeftijd via een ERG (electroretinography).
#OMIA 001298-9615 : Progressive rod-cone degeneration in Canis lupus familiaris
*Cataract
*Cornea Dystrofie
*Entropion
*Ectropion

HUIDAANDOENINGEN
*flank alopecia
Seizoensgebonden symetrische alopecia, met name op de romp, beginnend in de herfst en verbetering in de lente.(zie Ackerman, Cowel, The Genetic Connections: Lakewood, AAHA Press 1999, pagina 7681).
*cystes
*plaveiselcelcarcinoom
zie onder oncologie teenkanker
*cutane haemangiosarcoma, lymphoma en keratocanthoom
Huid en haarfollikel tumoren.
Een keratoacanthoom is een bolvormige huidtumor die in korte tijd ontstaat en enkele centimeters groot kan worden. Bij een keratoacanthoom zijn de meningen er over verdeeld of het als goedaardig of als kwaadaardig moet worden beschouwd. Sommigen zien het keratoacanthoom als een goedaardige tumor die heel erg lijkt op een plaveiselcelcarcinoom (en dat is een kwaadaardige huidtumor), maar het toch niet is. Anderen beschouwen het als een variant van een plaveiselcelcarcinoom, maar dan een milde vorm, die zich niet kwaadaardig gedraagt (dus geen ingroei in de diepte of verspreiding door het lichaam).
(zie Goldschmidt, M.H., Schafer, F.S. Skin Tumors of The Dog and Cat, 1st ed. Pergamon Press, Oxford, Eng. 1992)

NEUROLOGIE
*DM (Degeneratieve Myelopathie)
Degeneratieve Myelopathie is een fatale progressieve neurologische aandoening van het ruggenmerg bij honden. Honden met Degeneratieve Myelopathie beginnen meestal rond de 7-8 jaar tekenen van de ziekte te vertonen, maar sommige vertonen pas symptomen als ze veel ouder zijn, rond 15 jaar oud. Vanaf de eerste tekenen tot het einde duurt meestal 6 tot 18 maanden.
Degeneratieve Myelopathie begint met zwakte en coördinatieverlies in de achterste ledematen. Eerst één poot en later de andere poot. De hond gaat slepen en waggelen met de achterpoten en struikelen. De nagels slijten en beschadiging van de poot kunnen volgen, waarna mogelijk infecties kunnen optreden. Later, als de verlamming verergert, valt de hond om, vooral op een gladde ondergrond. Lopen wordt steeds moeilijker. Een hond in goede conditie kan echter nog wel rennen (zolang de tweede poot nog bruikbaar is). Incontinentie betekent meestal dat het einde nabij is. Uiteindelijk worden de vitale organen aangetast. Het verloop van de ziekte is afhankelijk van de fysieke conditie en omgevingsfactoren.
In het ruggenmerg lopen de zenuwbanen welke de spieren aansturen. Deze zenuwen liggen in bundels gegroepeerd in de zogenoemde "witte stof". Deze witte stof wordt aangetast, de isolatie (myeline) van de zenuwen verdwijnt en de zenuwen sterven af, waardoor de aansturing van de spieren steeds minder wordt.dm
Via de OFA kwam er in mei 2008 voor alle rassen een DNA-test beschikbaar, die ervan uitgaat dat DM het gevolg is van een simpele mutatie van het SOD1 gen. Inmiddels blijkt DM heel wat ingewikkelder in elkaar te zitten dan een simpele mutatie. Wat we nu weten over de genetica van deze ziekte is een ontnuchterende les voor alle hondenfokkers die denken dat DNA testen de oplossing is voor het fokken van gezonde honden.
Er is mij één praktijkgeval bekend van DM bij de Briard (in Nederland).
Awano, T., G.S. Johnson, C.M. Wade, et al. 2009. Genome-wide association analysis reveals a SOD1 mutation in canine degenerative myelopathy that resembles amyotrophic lateral sclerosis. PNAS 106: 2794-2799.
Ivansson, E.L., K. Megquier, S.V. Kozyrev, et al. 2016. Variants within the SP110 nuclear body protein modify risk of canine degenerative myelopathy. PNAS 113: E3091-E3100.
Zeng, R. J.R. Coates, G.C. Johnson, and others. 2014. Breed distribution of SOD1 alleles previously associated with canine degenerative myelopathy. J. Veterinary Internal Med. 28: 515-521.

IMMUNOLOGIE
*Algemeen
#Inteelt en het immuunsysteem; onbedoelde gevolgen

error: Content is protected !!